ایرنا، ۱۴۰۴/۰۶/۱۲
جادهای میان ۲ میراث جهانی چند هزار ساله است؛ از زمان ساخت آن به دست آمریکاییها ۶۰ سال میگذرد و مسیر تردد هزاران کارگر، گردشگر و اهالی منطقه است. جاده سخاوتمندانه نان میدهد ولی بیرحمانه جان میستاند.
«دختر من که رفت. اما تو را به خدا اجازه ندهید خانواده دیگری داغدار عزیزانش شود؛ چند نفر دیگر باید در این جاده جان بدهند و معلول شوند تا برای ایمن سازی آن اقدامی کرد؟»، اینها را پدر سوسن یکی از جانباختگان تصادفات در جاده چغازنبیل می گوید.
«سوسن» یکی از قربانیان این جاده است، نوعروسی که ۲۱ سال بیشتر سن نداشت و جاده مرگ، خط قرمزی بر آرزوهایش کشید؛ «داغداریم و شکایت داریم، تو را به خدا نگذارید خانواده دیگری عزادار شود» اینها بخشی از گفتههای صادق سعدی، پدر مرحومه سوسن است. با دست خودش حاصل عمرش را در خاک دفن کرده است؛ سه هفته ای از آن تراژدی می گذرد و میگوید: «کمرم از این داغ شکست».
روز حادثه را اینگونه روایت میکند «ساعت هفت و نیم بعد از ظهر در جاده چغازنبیل با خانواده در حرکت بودیم؛ ماشینی که از مسیر رو به رو میآمد از شانه جاده منحرف شد، راننده مقابل برای بازگرداندن ماشین به جاده تلاش کرد ولی به دلیل ارتفاع زیاد جاده با شانه آن، کنترل ماشین از دست راننده خارج و با ماشین ما شاخ به شاخ شد. حاصل این تصادف پرپر شدن دختر ۲۱ سالهام و مجروحیت چهار نفر دیگر از سرنشینان این ۲ خودرو شد» و گریهای که جملهاش را نیمه تمام میگذارد.
پدر مرحومه سوسن سعدی بعد از مقداری مکث و فرو بردن بغضاش ادامه میدهد: «جاده چغازنبیل شوش قتلگاه شده است؛ نگذارید ناایمنی جاده خانواده دیگری را داغدار کند».
جاده مرگ میان ۲ اثر ثبت جهانی
جادهای کم عرض، پر تردد و بدون شانه که جاده شوش به اهواز را به جاده شوشتر به اهواز متصل میکند و جاده چغازنبیل معروف است؛ تنها راه دسترسی به میراث جهانی چغازنبیل و مسیر دسترسی به اثرجهانی آبشارهای آبی شوشتر. این جاده است که از سه راهی شاوور واقع در ۱۰ کیلومتری شوش به اهواز تا اتصال به شوشتر امتداد و حدود ۵۰ کیلومتر طول دارد؛ نیمی از آن در محدوده شهرستان شوش و نیمی دیگر در شوشتر واقع است.
جادهای که مسیر دسترسی به ۲ اثر تاریخی ثبت جهانی یونسکو را به هم متصل میکند اما از حداقل ایمنی بیبهره است؛ جادهای که نه تنها جان شهروندان شوش بلکه جان گردشگران داخلی و خارجی که برای بازدید از تاریخ هفت هزار ساله ایران به شوش سفر میکنند نیز با تهدید مواجه کرده است.
نوروز امسال شوش رکورد حضور ۱.۵ میلیون مسافر و گردشگر را شکاند و با توجه به ظرفیتهای بیبدیل این اثر تاریخی شگفت آور، روز به روز به مشتاقان برای قدم گذاشتن در شکوه ایران باستان در هفت هزار سال قبل افزوده میشود. شوقی که غیراستاندارد بودن جاده دسترسی میتواند به قیمت جانشان تمام شود.
والله قسم از سوز دل است
« اگر به دلیل ایرادات و ناایمن بودن جاده به ما بگویند که فرزندت فوت کرده است، آیا چنین چیزی را تحمل میکنیم؟ تک تک فرزندان مردم که دچار این مشکل شدهاند فرزند ما هستند. والله قسم میخورم این حرف ها از سوز دل است، به دنبال شعار دادن و بر انگیختن احساسات نیستم ولی خودمان را چند ثانیه جای والدینی بگذاریم که فرزندان خود را در این جادههای ناایمن از دست دادهاند. نباید دستگاههای متولی از زیر مسوولیت شانه خالی کنند.» اینها صحبتهای صادقانه امید صبریپور فرماندار شوش در نشست بررسی مشکل جادههای نا ایمن این شهرستان با حضور مسوولان استانی و مدیران شرکتهای صنعتی شوش است.
صبریپور در آن نشست که چند روز پس از آخرین تصادف مرگبار در جاده چغازنبیل در سالن نشستهای فرمانداری شوش برگزار شد با انتقاد از وضعیت ناایمن جادههای این شهرستان، میافزاید: «انتظار از دستگاههای دولتی این است که به جای توجیه مسایل و بهانه قرار دادن کمبود اعتبار، خود را به جای خانوادههای داغدار در حوادث رانندگی قرار داده و اجازه ندهند جادههای ناایمن شوش جان عزیزان دیگری را بگیرند. وضعیت جادههای شوش قابل مقایسه با شهرهای مجاور نیست و این تبعیض موجب گلایه مردم است».
او با بیان اینکه همه باید تلاش کنیم تا جان شهروند دیگری در جادههای شوش از دست نرود، ادامه میدهد: «انتظار از دستگاههای متولی این است که به تعهد خود در قبال مردم شوش عمل کنند و اقدام جدی برای ایمن سازی این معابر به عنوان اولویت در دستور کار قرار دهند؛ در غیر این صورت موضوع به عنوان ترک فعل به صورت قضایی دنبال میشود.»
راهی که راهزن جان رهگذران است
«حمید چعب» یکی از فعالان اجتماعی شوش است؛ همه شوش کلیپش را دیدهاند، همان فریادهای دلسوزانه و مطالبههایش بر سر مدیرکل راهداری خوزستان و مسوولان شوش که برای بازدید از وضعیت جاده چازنبیل آمده بودند. جوان است و دغدغه مند؛ ۳۵ سالی سن و زبانی صریح برای مطالبه گری مشکلات مردم دارد، میگوید: «عمر بسیاری از راههای شوش به دلیل تردد حجم بالای کامیونهای سنگین شرکتهای مستقر در شهرستان و همچنین کامیونهای عبوری از شوش، تمام شده است».
چعب میافزاید: «جاده چغازنبیل از زمان احداث تا دهه ۴۰ و ۵۰ هیچ تعریض، ایمن سازی و بهسنه سازی نشده است؛ مردم نگران جان عزیزانشان هستند، تنها طی یک ماه گذشته این جاده ۲ فوتی، یک نفر در کما و هشت نفر مصدوم داشته است. حجم اقدامهای انجام شده با نیازهای این راه برای ایمن سازی بسیار فاصله دارد. هنوز فصل برداشت محصولات کشاورزی فرا نرسیده است، برداشت شروع شود، شیب حوادث در این جاده صعودی میشود. این جاده حداقل هفتهای یک تصادف منجر به جراحت و ماهانه ۲ تصادف منجر به فوت دارد».
جادهای اختصاصی که تهدیدی عمومی است
شوش در کنار ظرفیتهای بیبدیل فرهنگی، تاریخی و گردشگری، قطب کشاورزی و صنایع بزرگ تبدیلی و مسیر اصلی ترانزیتی است؛ همه اینها موجب شده تا جادههای شوش همراه با حجم زیادی از بار ترافیکی مواجه باشد.
پس از بیرون کشیدن زیگورات چغازنبیل توسط زمین شناسان فرانسوی و تاسیس شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت تپه در دهه ۴۰ شمسی، جاده چغازنبیل برای دسترسی به این ۲ محل توسط آمریکاییها احداث شد.
از آنجا که بخش زیادی از این جاده در محدوده شرکت هفت تپه قرار دارد، این شرکت، جاده چغازنبیل را جاده اختصاصی خود دانسته و اقدام به نصب گیت ورودی و خروجی برای آن و نصب تابلوی جاده اختصاصی بر حاشیه آن کرده است.
اصرار بر خصوصی بودن این جاده موجب شده به دلیل ناتوانی مالی شرکت هفت تپه، تعریض، ایمن سازی و شانه سازی این جاده سالها رها شده بماند.
از طرفی در سالهای بعد از انقلاب چندین شرکت بزرگ صنعتی مرتبط با کشاورزی از جمله کاغذ پارس، فولادپارس و نیشکر میان آب، حریر و پاک چوب در حاشیه این محور احداث شده و این موجب شده تا این جاده محل اصلی تردد خودروهای سنگین به ویژه در فصل برداشت نیشکر باشد.
به دلیل سبک بودن نیشکر، کامیونهای حامل این محصول دارای سبدهای کشنده بسیار بزرگی هستند تا تناژ بیشتری را جا به جا کنند؛ این سبدها و سرریز بار آنها به اطراف در عمل تمام عرض این جاده را گرفته و تردد خودروهای سبک روستاهای مجاور از این جاده را همواره با خطر تصادف مواجه کرده است.
اشک مادران داغدار
تصادف پشت تصادف و عزا پشت عزا. بارها نسبت به وضعیت جادههای شوش تذکر و ابراز نگرانی کرده است. از خطبه های نمازجمعه تا نشستهای عمومی و خصوصی. «اشک مادرانی که به خاطر ناایمن بودن جادهها، داغدار فرزندان خود شدهاند، باید دستگاههای متولی را بیدار کند. آقایان بیدار شوید و فکری به حال این جاده کنید» اینها صحبتهای صریح حجت الاسلام سیدمرتضی مرعشی امام جمعه شوش در انتقاد از وضعیت راههای این شهرستان است.
او در نشست با مدیرکل راهداری خوزستان و مسوولان شرکتهای حاشیه جاده چغازنبیل میگوید: «بسیاری از کارگران شرکتهای شوش در جادههای ناایمن این شرکتها جان خود را از دست دادهاند. شوش دانیال(ع) با همه ظرفیتهای عظیم خود مظلوم واقع شده است؛ باید هر ترک فعل دستگاهها اجرایی با قاطعیت برخورد شود».
از هفت تپه تا کارون
جاده چغازنبیل در طول ۵۰ کیلومتری خود ۲ شرکت بزرگ کشت و صنعت نیشکر هفت تپه در شوش و شرکت نیشکر کارون در شوشتر را به هم وصل میکند اما سرنوشت بخشی از این جاده در شوش با بخشی که در محدوده شوشتر قرار دارد متفاوت است.
همچون هفت تپه که اقدام به احداث گیت بر روی این مسیر کرده که البته جنبه حراستی دارند، شرکت کارون نیز در محدوده خود بر این جاده گیت احداث کرده و از خودروهای سنگین عبوری عوارض میگیرد.
این عوارض ها موجب شده تا بودجه برای بهسازی این جاده در محدوده شوشتر فراهم باشد؛ در واقع تنها ثمره شوش از این تردد حجم بسیار زیادی از خودروهای سنگین و فرسوده کردن زیرساختهای آن، تنها آمار بالای تصادفات است.
وقت عمل همین امروز است
جاده چغازنبیل، شریان حیاتی میان ۲ میراث جهانی و قطب صنعت و کشاورزی شوش امروز بیش از آنکه مسیر توسعه باشد به نشانی از بیتوجهی به مسوولیت اجتماعی شرکتها و وعدههای نیمهتمام تبدل شده است؛ هر تصادف، یادآور این حقیقت تلخ است که ایمنی راه، فقط عددی در گزارشها نیست بلکه مرز میان زندگی و مرگ شهروندان است.
تا زمانی که تصمیمهای فوری و عملی جای بیانیهها را نگیرد، این جاده نه به تاریخ هفت هزارساله شوش که به فهرست بلند قربانیانش شهره خواهد بود.
