ایسنا۱۴۰۴/۱۰/۱۴
یک کنشگر میراث فرهنگی در نقد آنچه در روستای گردشگری و ثبت ملی قلات شیراز رخ داده است، گفت: ساختوسازهای اَفسار گسیخته و بلند مرتبهسازیهای غیرقانونی بلای جان روستای «قَلات» شیراز شده و آن را خَفه کرده و تهدیدی برای بافت تاریخی این روستا به شمار میآید.
سیاوش آریا، کنشگر و پژوهشگر میراث فرهنگی در نوشتاری که در اختیار ایسنا قرار داد، درباره وضعیت این روستا نوشت: «نامش «قَلات» است و از دوران تاریخی میآید. زیباییها و شکوهش چشمنواز است و هر رهگذری را به تماشا وا میدارد و آن را میستاید. گام نهادن در کوچه پس کوچههایش، ما را به تاریخ هزارهها میبرد و زمان در لحظه میایستد تا به تاریخ گذشته و کهنسال سَرک کشیم و همدم و همسوی تاریخ شویم…
هر چه گام برمیداریم و در طبیعت زیبا راه میرویم، شوق و ذوق بیشتر داریم و گویی که مستِ عشق هستید و در رویا! اما به ناگهان چشمهایت را که باز میکنی و پیرامونت را نگاهی میاندازی، انگار که آب سردی در خنکای پاییز بر سرت ریخته و چشم هایت تیره و تار میشود. باور کردنش دشوار است. چگونه بافت تاریخی روستا که تا چندین سال پیش، با گام نهادن در آن لذت میبردیم و سرمست شده و ما را به ژرفای تاریخ کهن میبرد، هماینک با چشماندازی زشت و زننده و بلندمرتبهسازیها چهرهاش خدشهدار که نه، به نابودیاش کشیدهاند. چگونه میتوان باور کرد. همۀ رویاها نقش بر آب میشود.
این تنها یک داستان نیست، روایت پر درد و رنج و غمانگیز روستای تاریخی و ملی «قَلات» شیراز است که با ساختوسازهای اَفسارگسیخته و غیرقانونی، کمر به نابودیاش بستهاند. اما پایان این داستان، ناخوش است و اندوهبار.
ساخت هتل چند طبقه در روستای قلات که ثبت ملی شده و ساخت و ساز در آن باید براساس ضوابط میراث فرهنگی باشد.
ساختوسازهای افسارگسیخته و بلند مرتبهسازیهای بیضابطه در بافت تاریخی و ملی روستای هدف گردشگری «قَلات» شیراز، چهره و ریخت روستا را به هم ریخته و چشمانداز آن را مخدوش کرده است. یکی از ساختوسازها درست کنار مسجد تاریخی روستا که هنوز منارهاش برجای است، در حال بالا آمدن است و روشن نیست چگونه و با کدام قانون و ضابطه در حال برپا شدن است. دیگری هتل غولآسایی است که در چندین طبقه بالا آمده و با بلند مرتبهسازی و تخلف در میان بافت تاریخی قدعَلم کرده و وصلۀ ناجور بافت روستا شده است. آنگونه که کارشناسان میراث فرهنگی میگویند، بارها به مالک هتل هشدار داده شده و نامهنگاری شده، ولی گویا قانون تنها برای مردم است و نه مسئولان روستا و مدیریت شهری که چشمهایشان را در برابر ساخت و سازهای غیرمجاز بستهاند. به سخنی روشنتر ادارۀ کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس تا کنون نتوانسته مانع تخلف و ساخت هتل شود. باید پرسید که دِهیاری و شورای روستا چه میکنند؟ چرا به وظیفه خود عمل نکردهاند. فرمانداری و شهرداری شیراز چرا در برابر تخلفها سکوت کردهاند. مگر یادمانهای ملی از آنِ همۀ مردم کشور نیست و نهادهای مسئول و مدیریت شهری در برابر آن وظیفه ندارند. چگونه در روستای هدف گردشگری و ملی اجازۀ ساخت و سازها و بلند مرتبهسازی داده شده است؟
ولی این پایان داستان غمانگیز بافت تاریخی «قلات» شیراز نیست. درست روبهروی همین هتل غولآسا، ساختمان دیگری در حال بالا آمدن است. ساختوسازهایی که قانون و ضابطههای میراث فرهنگی را زیر پا گذاشته و به هیچ اِنگاشته است.
داستان آن زمان اندوه بارتر میشود که به بخش جنگلی و طبیعت و رودخانه سر بزنید. آنگاه خواهید دید قانون چگونه به ریشخند گرفته و زیر پا لِه شده است. ساختوسازهای باور نکردنی و غیرقانونی در بستر رودخانه! آن هم نه یکی و دو تا، چندین ساخت و ساز غیرمجاز که روشن نیست بهرهبرداران چگونه توانستهاند دست به ساختوساز در بستر رودخانه، آن هم منطقهای که هم هدف گردشگری است و هم ثبت ملی بزنند. باید پرسید سازمان منابع طبیعی، ادارۀ کل حفاظت محیط زیست و وزارت نیرو که در این زمینه در کنار مدیریت شهری وظیفه دارند، کجا هستند و چه میکنند. چگونه بهرهبرداران و رستورانها و کافیشاپها توانستهاند در بستر رودخانه و در میان جنگل و نزدیک چشمۀ طبیعی ساختوسازهای غیرمجاز انجام دهند؟
کارشناسان میراث فرهنگی میگویند «هشدارها تا این زمان کارساز نبوده و بیان میکنند که زورشان نرسیده است. اما قانون برای همه در کشور یکسان است و قابل اجرا. مگر فردی فراتر از قانون باشد. همه ساخت و سازها در بستر رودخانه و بافت تاریخی روستای ملی و هدف گردشگری «قلات» تخلف است و غیرقانونی و باید برچیده شود.»
