ایسنا ۱۴۰۵/۳/۱۸
خراسان رضوی (ایسنا) – گرچه هویت نیشابور تنها در بناهای دوران باستان یا آرامگاههای مشهورش خلاصه نمیشود و بخشی حیاتی از روح این شهر در دل عمارتها و خانههای تاریخی دوران معاصر نهفته است اما امروزه خواسته یا ناخواسته شاهد تخریب برخی از آنها هستیم که تاکنون خانه استاد مشکاتیان، خانه تاریخی رئیسالتجار بخشی از آنها بودهاند.
یک پژوهشگر و متخصص آثار تاریخی نیشابور، با تأکید بر جایگاه ویژه بناهای تاریخی دوره معاصر در هویت شهری این خطه، نسبت به وضعیت نگران کننده این عمارتها هشدار داد و گفت: این بناها صرفاً مجموعهای از آجر و گچ نیستند، بلکه تجسم عینی سبک زندگی، باورهای مذهبی و هنر معماری گذشتگان هستند.
علی یوسفی، به بهانه بازدید فرماندار نیشابور از وضعیت باغ قوامی در گفت و گو با ایسنا با اشاره به جزئیات معماری این آثار افزود: هر ایوان، بادگیر و حوضخانه در این بناها، روایتی از تمدن بومی و تطبیق هنر با اقلیم است که میتواند به عنوان کلاسی باز از تاریخ و فرهنگ برای نسلهای آینده مورد استفاده قرار گیرد.
وی با ابراز نگرانی از روند فعلی، خاطرنشان کرد: امروز شاهد پدیدهای نگرانکننده به نام سقوط تدریجی حافظه جمعی نیشابور هستیم. زمانی که یک عمارت تاریخی به دلیل بیتوجهی، فرسودگی یا نبود نظارت مستمر تخریب میشود، تنها یک بنا از بین نمیرود؛ بلکه بخشی از خاطرات جمعی شهر و قطعهای از هویت نیشابوریها برای همیشه حذف میشود.
این پژوهشگر آثار تاریخی با تشریح اهمیت گردشگری در حفظ میراث فرهنگی تصریح کرد: نیشابور پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به قطب گردشگری معماری ایران دارد، اما تداوم غفلت از مرمت و احیای این بناها، این شهر را در معرض خطر فقدان شناسنامه بصری قرار داده است.
وی حفظ این میراث را نه یک انتخاب یا اقدام تزیینی بلکه ضرورتی حیاتی برای بقای هویت فرهنگی نیشابور دانست و در خصوص وضعیت عمارت و باغ تاریخی قوامی؛ بر ضرورت مداخله فوری و برنامهریزی مدون برای نجات باغ قوامی تأکید کرد.
بناهایی که تنها زینتبخش شهر نیستند
یوسفی ادامه داد: عمارت و باغ تاریخی قوامی که متعلق به دوره پهلوی دوم است، به عنوان یکی از شاهکارهای معماری نیمهآخر قرن گذشته در ایران شناخته میشود. این مجموعه که متعلق به رضا قوامی (مؤیدالدین)، نماینده مردم نیشابور در دوره مشروطه بود، هویت خانوادگی قوامها را به نمایش میگذارد.
